Jaarlijst Cas

2025 was het jaar waarin ondergetekende op tram 3 stapte – that’s right, ik sliep en schreeuwde om een tiet ten tijde dat (waarschijnlijk) het merendeel van jullie omvergeblazen werd door albums als “Bergtatt”, “Storm of the light’s bane” of “Battles in the north”. Sinds mijn prille stappen in eerst de H8000-, daarna de bredere metalscene ben ik het dus gewend om op optredens steevast één van de jongste aanwezigen in de zaal te zijn. Op zich geen probleem, ware het niet dat dat op mijn dertigste nog steeds het geval is. Is black metal een scene aan het worden voor grijsaards die niet weten of hun knieën dan wel ballen zich het dichtst bij de grond bevinden? Schijn bedriegt: hier en daar zie ik toch terug eens een overenthousiaste tiener niet beseffen dat hij z’n nek nog een zestigtal jaar nodig zal hebben en hoewel ik denk dat de leerlingen secundair onderwijs waar ik op professionele basis mee werk de term ‘metal’ niet eens meer kennen lijken er ondertussen toch enkele jonkies Prometheus’ fakkel over te nemen.

Temidden van wat één van de meest turbulente jaren in de wereldgeschiedenis bleek te zijn – en 2026 lijkt er nog een schepje bovenop te willen doen – was echter wederom duidelijk dat ons geliefde genre stug voortmarcheert en niet meteen van plan is er de slagbijl bij neer te leggen. Ook afgelopen jaar vloog de ene na de andere release ons om de oren, maar ik hou aan 2025 toch een ander gevoel over dan eerdere jaren: waar mijn top 3 steeds bestond uit albums die er met kop en schouders bovenuit staken is dat ditmaal niet het geval. Hoewel er ontegensprekelijk fantastische werken het levenslicht zagen springt er voor mij niets écht bovenuit, waardoor een top 10 samenstellen een kluif is waar ik al weken op kauw. Houdt u dus vooral geen rekening met enige volgorde waarin onderstaande lijst opgesteld werd – het kan even goed zijn dat ik hier zelf over een halfjaar naar terugkijk en achteraf vind dat enkele van de eervolle vermeldingen eigenlijk in de lijst thuishoorden.

Op live-vlak waren er dan wél weer enorme uitschieters, ik denk nu spontaan aan Fluisteraars in de Vooruit, Repulsion op Chaos Descends en Emperor dat op Alcatraz bewees in bloedvorm te verkeren. Een verdere greep uit enkele fantastische livemomenten: Godspeed You! Black Emperor (Vooruit), A Sinister Purpose (Negative Plane! Spectres & Teeth! Sadistic Intent! Doomriders!), het loodzware BONGRIPPER (Desertfest), Conifère en Final Dose (OCCII Amsterdam), Otras (Antwerp Music City), Mourir (Antwerp Music City), Abhorration (Asgaard Gentbrugge), Black Curse en Concrete Winds (Magasin 4), het enorm gezellige en nu reeds toonaangevende Pankraker festival (wat een sfeer! En hoe goed was Faceless Entity!) en zoals Jokke reeds aanhaalde: een magistraal Absu op Unholy Congregation, waar ook Apovrasma een begeesterende set afleverde. Vreemde eend in de bijt: Focus op Down The Hill! De lijst is ellenlang en ik vergeet ongetwijfeld nog een resem bands… Upwards and onwards, ook de evenementkalender van 2026 krijgt ondertussen vorm en ik kijk er enorm naar uit Ultha en Yellow Eyes in april te mogen ontvangen in Gent (tickets HIER! Momenteel gaan we richting 70% verkocht, een gewaarschuwd man is er twee waard!). Caveat: eerst zorgen dat we in februari het festival van A Thousand Lost Civilizations overleven.

Song van het jaar

Het wonder is geschied: een jaar waarin één individu vaker in de lijsten voorkomt dan Zweeds heerschap Swartadauþuz! Jaar na jaar vind ik dat deze epistels meer beginnen uiteenlopen – grote overlap zoals we in 2020 hadden merk ik heden ten dage minder op. Toch is er, wat 2025 betreft, één constante: Rory Flay ofte Necklace of Shadow. Ondertussen hoef ik de Amerikaan niet meer voor te stellen en zijn jullie het waarschijnlijk al beu over hem te lezen, maar het blijft een feit dat de man het afgelopen jaar volgens de Archieven twaalf releases heeft uitgebracht, of er op z’n minst aan heeft meegewerkt. Niet al zijn werk brengt me meteen in extase, hoewel de vetzakkerij die hij samen met Alex Poole onder Osgraef uitbracht mijn buren al vroeg in het jaar deed opschrikken. Het was echter het korte, krachtige “Shadowdance”, afkomstig van Kveldstimers debuut “The cursed oak”, waarmee Flay (en opnieuw Poole) me voor het eerst bij de revers grepen en volledig over de streep trokken.

Beste Langspelers van 2025

  1. Yellow Eyes – “Confusion gate”: Een nieuwe Yellow Eyes is geen plaat die je makkelijk verteert of na enkele luisterbeurten volledig vat, en laat dat net zijn wat “Confusion gate” zo goed maakt. De alweer zevende full length van de Amerikanen is op alle vlakken een schot in de roos; wervelend gitaarwerk en een stugge drums slaan ons, hier en daar door een intermezzo onderbroken, een uur lang genadeloos murw. Dat ik de plaat ten tijde van mijn recensie niet minstens een negen gaf toont enkel maar dat de plaat tijd nodig heeft om volledig tot wasdom te komen.
  2. Garmsblod – “The roars of winter…”: U kunt niet zeggen dat ik u niet gewaarschuwd heb want hier is Rory Flay meteen opnieuw. Oorspronkelijk liet ik Garmsblod om de één of andere reden wat links liggen, maar daar bracht een impulsaankoop bij Medieval Prophecy Records abrupt verandering in. Sinds het pakketje arriveerde valt het verslavende “The roars of winter…” haast niet uit mijn CD-speler weg te slaan. Was deze razende plaat in de nineties uitgekomen, we spraken er nog steeds van.
  3. Teitanblood – “From the visceral abyss”: Onverbiddellijk, allesvernietigend, overweldigend, furieus, claustrofobisch en hondsdol zijn maar enkele van de adjectieven die in me opkomen om de vierde plaat van het Spaanse Teitanblood te omschrijven. Dankzij z’n demonische agressiviteit bleek het dé plaat om mij zo ver te krijgen om tegen mijn goesting om halfacht ’s ochtends door weer en wind op mijn velooke te kruipen. Het duo gaat als een duivel in een wijwatervat tekeer, grijpt je bij de strot en knijpt ‘m vervolgens zonder verpinken dicht.
  4. Aftoktonia – “The cataclysm of astral transmissions”: “Als je je eens oud wil voelen, deze kerel is van 2006” was hoe H. van Oerheks Aftoktonia introduceerde. Hij stuurt me af en toe eens een plaat door en vaker wel dan niet komt die uiteindelijk in deze lijst terecht, zoals vorig jaar geschiedde met Vox Clamantis. “The cataclysm of astral transmissions” haalt de mosterd overduidelijk bij Trhä en nog meer bij vroege Paysage d’Hiver en doet geen enkele moeite die invloeden weg te steken, maar voor zo’n jonge kerel is dit hypnotiserende epos waarlijk indrukwekkend. Perfecte soundtrack voor boswandelingen of (ik spreek uit ervaring) treinritten op gure winterdagen, dit is stofzuigerblack van de bovenste plank. Een maand later, in november, werd “Mystical eclipses of distant constellations” gelost en in 2026 bracht de in Noorwegen residerende Griek alweer langspeler nummer drie, “Through nebulae of the empyrean aether” uit, die wat meer synth-heavy regionen verkent maar niettemin nog steeds van hoog niveau is!
  5. Kêres – “Skryer of the lighthouse”: Atvar is nog zo’n muzikant waarvan de output amper bij te houden valt. Afgelopen jaar zagen twee platen van Kêres het levenslicht, waarvan “Skryer…” ontegensprekelijk de meest intrigerende is. Sterker nog: ze is een ware return to form na de voor mij wat tegenvallende voorgangers “Vexilloid” en “Eidolon abraxas”. Hypnotiserende riffs zijn altijd al hét handelsmerk van Kêres geweest (ik herinner jullie graag aan de “Lucifer returns to heaven” split met Cosmic Church) en daarvan vallen er op “Skryer…” in overvloed te vinden. Zoals Jokke reeds aanhaalde in zijn recensie is dit van het beste Kêres-materiaal tot nu toe: Atvar slaagt er opnieuw in om black metal tot zijn essentie te herleiden en tijdloos te klinken.
  6. Vespéral – “La mort de l’âme”: Tot vorig jaar had ik nog nooit van de kliek rond Conifère gehoord, maar met dat debuut kwamen ze vorig jaar genadeloos mijn jaarlijst binnengevallen. Ook in 2025 doen ze dat opnieuw, en maar liefst twee keer! Of je de hoes nu fantastisch of ridicuul knullig vindt, het Québecois viertal rekt de grenzen van wat we als black metal aanschouwen weeral eens wat verder uit. “La mort de l’âme” heeft met momenten hemeltergend simpele riedeltjes die zich echter meteen vastnestelen in dat stukje van je brein dat deze ongewild in je hoofd blijft afspelen. Vespéral gooit het over een meer sfeervolle boeg dan Conifère door heel wat postpunk door de blackmetalblender te draaien en deze hand in hand laten gaan. Ondanks dat Nakkabre hier op de drumkruk zit ligt de gitaarsound best in lijn met die van Conifères debuut, al klinkt Vespéral grootser maar weemoediger. En naar goeie gewoonte bij deze heren mag ’t er ook al eens catchy en swingend aan toegaan.
  7. Collier d’Ombre – “Autumnal fortress”: De enige plaat die in drie van onze jaarlijsten prijkt, en meer dan terecht. Opnieuw verschijnt Rory Flay ten tonele en wederom is dat met een plaat waar de second wave worship vanaf spat en die vooral heel dreigend klinkt. Waar Garmsblod nog enige epiek ten berde brengt is “Autumnal fortress” ongenadig onheilspellend – echte take no prisoners black metal. Flay heeft al een onwaarschijnlijk sterke discografie onder zijn broeksriem steken en met dit debuutalbum maakt hij een nietsontziend statement waarmee hij de groten uit de Amerikaanse scene naar de kroon steekt.
  8. Beschwoerung – “Beschwoerung”: Eén van de weinige platen die me vanaf de eerste luisterbeurt bij de lurven greep. In Duitsland vroeg een drietal uit Jena zich af wat er zou gebeuren moest je Urfaust, Forgotten Woods, Conifère, Weakling en een scheut Circle of Ouroborus in een betonmixer gooien. Het resultaat is een rauwe parel met een veelzijdigheid die op het manische af is en waarbij vooral zanger – hou u vast – Der Verkünder Des Triumphalen Tempels Des Über Allem Thronenden Namenlosen Geists de show steelt. In de “Drudenfuß”-nummers en “Nachtalb” zit, hoe kan het ook anders, een zekere Urfaustiaanse speelsheid en ook de valse vocalen die we van de Nederlanders kennen worden bovengehaald, maar het is meer dan dat. Meneer Verkünder haalt ook screams van stal die haast recht van “Dead as dreams” komen terwijl gitarist Splitter zich meester toont van rockriffs, Led Zeppelin-achtige psychedelica maar ook ziedende gitaarlijnen die in “Hexentanz I” hun hoogtepunt kennen. “Beschwoerung” haalt de mosterd zo’n beetje overal en draagt hun invloeden openlijk uit, maar zonder te gaan kopiëren. De plaat gaat alle kanten uit maar bevat net daarom heel wat hoogtepunten, oorwurmen en riffs waar we steeds opnieuw van rechtspringen.
  9. Final Dose – “Under the eternal shadow”: Waar ik in ’23 en ’24 ferm de deathmetaltoer op ging was ’25 het jaar van de blackpunk. Niet alleen in mijn playlist, maar algemeen leek het alsof 2025 het jaar van de met d-beat doorspekte werken (NyreDolk, de Horrible Room kliek) werd, waarbij Final Dose voor mij met de beker gaat lopen. Denk een bastaardkind van Ildjarn en Armagedda ten tijde van “The final war approaching” en “Only true believers” met furieuze drums en dito vocalen, en je bent er bijna. Voor subtiliteit moet je niet bij deze Britten wezen, om schuimbekkend en met geheven vuist in de woonkamer rond te springen des te meer.
  10. Vauruvã – “Mar da deriva”: De Braziliaan Caio Lemos kwam met de eerste twee Kaatayra albums voor het eerst op mijn radar terecht, waarin hij zijn voorliefde voor lokale folkmuziek en -instrumenten combineerde met een passie voor black metal en zo meteen een vernieuwend geluid liet horen. Deze lijn zette hij ook met zijn projecten Bríi en Vauruvã verder, waarbij hij vooral met die laatste duidelijk de metalkaart trekt, met af en toe een proggy insteek en heel wat psychedelica in het riffwerk. Op “Mar da deriva” wordt de lengte van de nummers gevoelig opgetrokken waardoor we zeker met afsluiter “As selvas vermelhas no planetas dos eminentes” een waar epos van een kwartier voorgeschoteld krijgen. Lemos durft waarlijk inventief zijn en is opnieuw zo’n muzikant die er niet voor terugdeinst grenzen en conventies op te zoeken, te breken en uiteindelijk te verleggen.

Eervolle vermeldingen: Morke – “To carry on”, Martröð – “Draumsýnir eldsins”, Ancient Death – “Ego dissolution”, Sea Mosquito – “Majestas”, Defacement – “Doomed”, Volahn – “Popol vuh”, Ara – “Mutterseelallein und aus eigener kraft”, Woe Bather – “Swallowed by the chains of spirit loss”, Silver Knife – “Silver knife”, Apovrasma – “Kronieken van de haatzaaier”, Matru-Zebu – “Ululations before the forbidden teraphim”, One of Nine – “Dawn of the iron shadow”, Вельд – “Лунное Молоко”, Puritan Bone – “Ectasy on the frontier of blood”, NyreDolk – “Barndommens hjem”, Vong – “Phạn Hàm”, Vollmondprozession – “Lazarus”, Calvary – “White ruins”

Beste EP’s, splits en demo’s van 2025

  1. Muvitium – “Under natthimlens tecken…”: Uiteindelijk weet Swartadauþuz dan toch nog mijn jaarlijst in te sluipen. Collega David gaf reeds aan dat enkele van zijn releases quasi geruisloos passeerden en anderen stelden me dan weer wat teleur (“Ablazen winds” van Azelisassath en “Av hädanfärd krönt” van Vörnir). Ook de debuutlangspeler van Muvitium, “Through the veil of medieval prophecies”, vond ik degelijk maar haalde de lijst niet – ik loop er duidelijk niet zo warm van als Jokke. Op “Under natthimlens tecken…” flikt de Swartadauþuz het koude kunstje echter wel opnieuw: de vijfenvijftig minuten durende demo is opnieuw een bloemlezing van waarom we de enigmatische Zweed al jaren met argusogen volgen. Tegenover de langspeler is het geluid ruiziger en klinkt Muvitium naar mijn mening authentieker. Hoewel niet alles dat Swartadauþuz heden ten dage uitbrengt me nog even sterk weet te bekoren als een achttal jaar geleden blijf ik duidelijk een zwak hebben voor de lang uitgesponnen, magische wintertaferelen die de Muvitium-demo’s steevast schetsen. Retrospectief vind ik de 2024-demo “I skogens karga dunkel” misschien nog iets sterker, maar “Under natthimlens tecken…” behoort vast en zeker tot S.’ betere werk.
  2. Wandering Bird – “Promo MMXV”: Wie mijn recensie halfweg december las wist dat “Promo MMXV” hoog in deze lijst zou eindigen. We zijn opnieuw in Québec bij de Conifère-kliek, en dat is opnieuw duidelijk merkbaar aan het gitaarwerk. Wandering Bird pakt het nochtans allemaal wat meer bare bones aan, zonder synths, met uit punk weggelopen drums als ruggengraat, bijwijlen een heuse stadiumrocksound en een vleug Oi!. In feite is dit Conifère, maar dan gestript tot de absolute essentie.
  3. Serpere – “Exsequiae”: De eerste van twee bands in dit lijstje die ik leerde kennen omdat ze op de affiche van A Sinister Purpose prijkten is Serpere, van de kliek rond Kringa, Hagzissa, Weathered Crest en ga zo maar door. In 2024 prijkten ze met hun eerste EP “The invoker” reeds in mijn jaarlijst en nu doen ze dat losjes over. Aan de formule is weinig veranderd: dood en verderf aanbiddende black metal die dan wel iets properder klinkt dan z’n voorganger maar daarom zeker geen schoonheidsprijzen wint. Serpere ligt qua opbouw wat in lijn met de meer duistere Nidrosian-projecten en staat hier dan ook terecht, zij het waarschijnlijk met enige ondode tegenzin, in de spotlight.
  4. Suffering Hour – “Impelling rebirth”: Sinds hun laatste full length “The cyclic reckoning” staat het Amerikaanse Suffering Hour hoog aangeschreven als het over complexe death metal gaat die boordevol dissonanten zit en waarbij songstructuren enkel maar suggesties zijn. Vier jaar na dat imposante epos lost het trio vijftien minuten nieuwe muziek als onheilspellende voorbode voor een volgende full, en afgaand op het niveau van “Impelling rebirth” wordt dat ongetwijfeld terug een plaat om naar uit te kijken. Suffering Hour staat wat mij betreft op gelijke hoogte met bijvoorbeeld Haunter en Qrixkuor (wiens laatste plaat ik nog degelijk moet laten bezinken), toch ook niet de minste namen.
  5. Леший / Звёздный храм / Крошка Нетопырь и Малыш Мёртывая Голова / Вельд – “Split“: Gezien Звёздный храм (Star Temple) vorig jaar op nummer één van mijn lijst pronkte hoeft het niet te verbazen dat ook deze split – samen met sterk werk van drie andere Horrible Room-broeders hier terecht zou komen. Het Russische collectief was in 2025 alomtegenwoordig en dat verwondert absoluut niet; ze blijven weergaloos goeie black metal, vaak versneden met postpunk, schrijven. Wie zich laat afschrikken door het cyrillisch – ja, ook wij vinden het niet altijd evident alle projecten uiteen te houden – mist één van de beste, relatief nieuwe rauwe collectieven die er zijn, wat met deze split nog maar eens in steen wordt gebeiteld.
  6. Venefixion – “Anointed in nazarean blood”: Meer dan twee nummers of tien minuten hebben deze Fransozen niet nodig om mijn trommelvliezen haast te doen scheuren. Band nummer twee die ik dankzij de A Sinister Purpose line-up leerde kennen, maar ditmaal gaan we de vuile death metal toer op want fans van Morbid Angel, oude Incantation en ander doodsmetaal dat komaf maakt met christenhonden kunnen blind tot aanschaf overgaan. Venefixion deelt leden met onder andere Profanation, Sépulcre en Vortex of End dus met nieuw bloed hebben we alvast niet van doen. Gure oldschool death metal zonder franjes. Hopelijk halen ze in februari in Brussel hun fantastische cover van “Chapel of ghouls” terug van onder het stof.
  7. Opresija – “Vatre opresije”: Ik zei al dat het me opviel dat er in 2025 opvallend veel black metal met punkinsteek uitkwam en het Kroatische Opresija is niet anders: de twaalf minuten die hun derde worp lang is zijn van de meest opzwepende muziek die ik afgelopen jaar hoorde, met simpele maar meedogenloze riffs en immer voortbeukende drums en een zanger die overduidelijk pissed the fuck off is, zichzelf waterboardend in een bad vol reverb waar menig crust- of hardcore punkband jaloers op zou zijn.
  8. Mourir – “Insolence”: Nog zo’n band die het met hun vorige full eens tot nummer één schopte. Ongeveer gelijktijdig met hun indrukwekkende set in Antwerp Music City brachten de Fransen uit Toulouse deze EP uit, die net als het voorafgaande “Disgrâce” geen spaander van zowel je trommelvliezen als ziel heen laat. Mourir is zo verstikkend claustrofobisch, monsterlijk sinister en onnoemelijk rancuneus dat ik reeds kwijlend uitkijk naar een volgende langspeler.
  9. Elemental/Tetrasigil – “Split”: Daar is de Fin Atvar opnieuw, ditmaal in een naargeestige samenzwering met Luxixul Sumering Auter die we uiteraard kennen van Cosmic Church en Starcave. Het is dus niet de eerste samenwerking tussen de twee. Atvar houdt het vooral oldschool snedig en agressief waar Luxixul meer de slome, hypnotiserende kant opzoekt: het klinkt enigszins contrasterend maar toch zijn beide kanten goed complementair.
  10. Solar Cross – “The herald of lightning and the sun”: Met veel plezier en steevast een sardonische grijns op mijn bakkes lees ik de schrijfsels van Neill Jameson van Krieg: de man heeft een fantastisch cynische schrijfstijl en weet ook nog eens onontgonnen parels uit de underground boven te spitten, reden genoeg om ‘m te volgen. Eén van die parels die ik op deze wijze ontdekte is deze demo van Solar Cross, soloproject van The Great Stone Face. “The herald of lightning and the sun” is rauwe en vooral triomfantelijke black metal met een heerlijk gevoel voor urgente melodieën die lang nazinderen, maar bovenal raast deze tweede Solar Cross release als een wervelwind langs je heen.

Eervolle vermeldingen: Matavitatau – “Numen nescio”, Bastalak – “Blood of zagros”, Hagzissa – “Revelry of a maltreated jade”, Flaming Ouroboros – “The tear”, Arbor – “Erwache!”, Forbidden Temple – “Draculhearsals”, Sacris Ritus Vermes – “With Burning devotion”