Met “Verschijningen” brengt het Nederlandse Gaistaz een bijzonder soort doom metal. De zeven nummers vormen samen een duistere reis langs geesten die verbonden zijn aan historische gebouwen in Gelderland. Trage, atmosferische composities worden verweven met Nederlandstalige teksten, folk en klassieke invloeden, terwijl Alfschijn met zijn bezwerende zang de verhalen tot leven brengt. Gaistaz kiest daarbij bewust voor sfeer boven toegankelijkheid en neemt alle tijd om zijn macabere en romantische wereld vorm te geven. We spraken met Alfschijn over de lange ontstaansgeschiedenis van “Verschijningen“, de fascinatie voor Nederlandse folklore, de kracht van de eigen taal en de artistieke vrijheid om muziek te maken zonder enige veroveringsdrang. (JOKKE)

Mijn eerste kennismaking met Gaistaz dateert van jullie 2 tracks tellende demotape uit 2019. Nadien bleef het echter lange tijd stil en was ik de band eerlijk gezegd al wat uit het oog verloren. Vanwaar die lange radiostilte?

Het schrijven van de nummers vergde een geestestoestand die helaas niet makkelijk te vinden, laat staan op te roepen, is in de waan van alledag. Een onderdompeling in de verhalen en de vertaling naar de juiste woorden en klanken was niet iets wat we konden bespoedigen, zelfs als we dat gewild zouden hebben. We hebben er met andere woorden de tijd voor genomen en uiteindelijk bleek dit het jaar waarin het voltooid zou worden.

Heeft het vertrek van Onzalige een impact Gehad op het schrijfproces van jullie debuut?

Onzalige speelde een uitvoerende en producerende rol op de EP maar schreef niet mee aan de muziek. Zijn vertrek was dan ook niet van invloed op het schrijfproces.

Gaistaz is een (relatief) nieuwe naam, maar de betrokken muzikanten zijn geen onbekenden dankzij o.a. Bezwering en :Nodfyr:. Waarom vonden jullie destijds dat het tijd was om een nieuw project op te richten in plaats van deze ideeën onder te brengen bij één van jullie bestaande bands?

We waren van oordeel dat de thematiek, sfeer en muzikale stijl die we in gedachte hadden niet aansloten bij een van onze bestaande projecten en dat de oprichting van een nieuwe entiteit dus gerechtvaardigd was.

De naam Gaistaz lijkt te verwijzen naar een archaïsche vorm van het woord ‘geesten’ en sluit naadloos aanbij de thematiek van “Verschijningen”. De teksten draaien rond het onverklaarbare, visioenen en het bovennatuurlijke. Zelf spreken jullie van ‘supernatural doom metal’. Waar komt die fascinatie vandaan en zijn de verhalen gebaseerd op folklore, persoonlijke ervaringen of pure fictie?

Onze omgeving kent veel bovennatuurlijke verhalen verbonden aan kastelen en van kinds af aan ben ik al gegrepen door de sfeer die hangt op de plaatsen waar ze zich afspeelden. Een interesse in geschiedenis en een hang naar mystiek, romantiek en de duistere kant maken dit soort onderwerpen voor mij persoonlijk zeer geschikt om te bezingen. De muziek en teksten zijn gebaseerd op een mengeling van folklore en persoonlijke ervaringen.

De nummers ontwikkelen zich zeer traag en nemen uitgebreid de tijd om een sfeer op te bouwen. Ondanks het doommetalfundament roept de muziek geregeld een filmische sfeer op. Waren horrorfilms of soundtracks een bewuste inspiratiebron tijdens het schrijven van “Verschijningen”?

Nee, we hebben ons zuiver gericht op de verhalen en onze eigen ervaringen. Van daaruit hebben we de klanken en woorden laten ontstaan. Deze zijn niet inhoudelijk geïnspireerd door films of soundtracks al zou je onze visuele en muzikale benadering er zo wel door kunnen karakteriseren.

In de promo worden uiteenlopende namen genoemd van Candlemass en Nortt tot Goblin, Type O Negative en Summoning. Welke van die invloeden zijn daadwerkelijk terug te horen en zijn er misschien minder voor de hand liggende inspiratiebronnen die minstens even belangrijk zijn?

Als muzikanten zijn we afzonderlijk beïnvloed en de bronnen vinden hun weg in de bijdragen die we leveren aan onze muziek, maar bij de totstandkoming van onze nummers hebben we geen bestaande band of artiest bewust als vertrekpunt gebruikt. Bij het opstellen van de promotekst kwam vanuit ons label Headkick de vraag waar wij vonden dat we naar klonken en daarbij had het label zelf ook een aantal suggesties. Ik denk dat er van de meeste genoemde bands elementen aan te wijzen zijn die ons persoonlijk gevormd hebben en die achteraf in Gaistaz terug te horen zijn. In mijn geval zou daar ook een Big Boss van Root aan toe te voegen zijn.

De zeven nummers voelen aan als afzonderlijke verhalen, maar ook als hoofdstukken van één groter geheel. Hebben jullie “Verschijningen” bewust opgebouwd als een conceptalbum?

Klopt. “Verschijningen” is gebaseerd op geesten die gebonden zijn aan historische gebouwen in Gelderland.

De Nederlandstalige songtitels en teksten versterken de mysterieuze sfeer. Ik vermoed dat het na vele jaren ervaring met jullie andere bands ondertussen heel vanzelfsprekend is om in het Nederlands te schrijven, niet?

Ja en in dit geval al helemaal. Hier wordt eerder namens Nederlandse geesten en niet zo zo zeer tot een internationaal publiek gesproken, dus het was wederom geen onderwerp van discussie binnen onze gelederen in welke taal er gezongen zou moeten gaan worden.

Nederlandstalige zang kan snel geforceerd of theatraal overkomen, maar bij Gaistaz voelt de voordrachtopvallend natuurlijk en meeslepend aan. Heeft het veel tijd gekost om die balans te vinden?

Dat is een groot compliment. We hebben ruim de tijd genomen om te komen tot een manier van spelen en zingen die recht doet aan het gevoel dat spreekt uit de verhalen. Goed om te horen dat het op de beoogde manier overkomt.

Jouw zang is misschien wel het meest herkenbare element van Gaistaz. Ze klinkt eerder bezwerend en verhalend dan traditioneel doom- of metalgericht. Hoe is die zangstijl ontstaan en in welke mate is ze het resultaat van een bewuste artistieke keuze?

Mijn stijl is voortgekomen uit folk en klassiek, en in dit geval is het een passende manier om een stem te geven aan de volkse en historische verhalen die centraal staan in onze muziek en die vaak een zwaarmoedig, melancholisch en wanhopig karakter hebben. Grijm’s krijsen geven een stem aan pijn en kwelling, we zetten onze vermogens bewust in om de sfeer zo goed mogelijk te benaderen.

Je stem fungeert vaak als een extra instrument dat de sfeer bepaalt, eerder dan louter de teksten over te brengen. Hoe zoeken jullie naar het evenwicht tussen de vocale melodieën en de beklemmende instrumentale sfeer?

In ons geval vormt bij de totstandkoming de muziek altijd de basis, die komt voor het overgrote gedeelte uit de klauwen van Baluw. Ik beschouw hem als een zeer begenadigd componist met een groot gevoel voor het vertalen van verhalen naar klanken, het vinden van de plekken voor de zang gaat dan ook vaak heel natuurlijk. Onze muziek draait om het neerzetten van een sfeer en daardoor mijden we overdaad aan tekst. Er moet genoeg tijd zijn om als luisteraar zelf tot beelden en woorden te komen.

Doom metal draait vaak om melancholie en zwaarte, maar “Verschijningen” ademt ook een gevoel van mystiek en verwondering uit. Welke emotie hopen jullie uiteindelijk bij de luisteraar achter te laten?

Wij zijn bevangen door een overweldigende bewondering voor de macabere schoonheid van tragische en romantische verhalen met een bovennatuurlijk karakter. Dat is iets wat we graag delen met belangstellende toehoorders.

Atmosferische doom is een genre dat veel geduld van de luisteraar vraagt. Hebben jullie bewust gekozen om geen concessies te doen aan toegankelijkheid of songstructuren?

Nee, de nummers zijn zuiver ontstaan vanuit onze interpretatie van de gebeurtenissen en we hebben ze niet benaderd of geschreven vanuit het oogpunt van luisterbaarheid. Het zal voor een hoop mensen wellicht te traag, herhalend of zwaarmoedig zijn maar het zij zo. Als een kleine groep belangstellenden hun tijd gunt aan onze muziek om grondig op zich in te laten werken ben ik al meer dan tevreden.

Pim Blankenstein van Officium Triste is te horen als gastzanger op “Wreed herleefd verleden” onder het alias Herman van Islemunde. Vanwaar de keuze voor een schuilnaam en verwijst deze naar een historisch figuur datbelangrijk is in de context van Gaistaz?

Ik heb mijn theorieën hierover maar het is niet aan mij om deze vraag te beantwoorden, vrees ik. Alleen Herman kent het antwoord…

“Verschijningen” is op CD verschenen op het Deense Headkick label. Hoe zijn jullie met hen in contact gekomen en zal het album ook nog op andere fysieke dragers verschijnen?

Ustu Mullagam is een goede vriend die ik via Bezwering ken als zanger van Denial of God. Ik liet hem de plaat horen en hij reageerde heel enthousiast. We zijn heel blij en vereerd met zijn geloof in “Verschijningen“, ik heb zijn mening hoog zitten. Het is mogelijk dat er later nog andere varianten het licht zullen zien, maar daar zijn voor nu nog geen plannen voor.

Veel muzikanten lijken vandaag de dag meerdere creatieve uitlaatkleppen nodig te hebben, terwijl het landschap tegelijk overspoeld wordt door een haast eindeloze stroom aan nieuwe releases. Ook jullie zijn actief binnen verschillende projecten. Hoe gaan jullie om met die paradox tussen de drang om voortdurend nieuwe muziek te creëren en de uitdaging om met een project als Gaistaz een eigen plek te veroveren?

Voor ons is het niet zozeer een tegenstelling. Er zijn steeds nieuwe ideeën en als een concept volwaardig is, maar niet onder te brengen bij een bestaande band, stampen we gewoon een nieuw project uit de grond. Onze primaire ambitie is om integere muzikale projecten te doen, naamsbekendheid en commercieel succes zijn ondergeschikt aan het verwezenlijken van artistieke visies. Dat betekent dat we voor lief nemen als iets niet aanslaat bij het grote publiek. Leuk als Gaistaz een hoop mensen mocht aanspreken, maar zo is het niet primair bedoeld en als ons publiek beperkt blijft tot een enkeling die er veel bij voelt dan is dat ook goed. We hebben weinig veroveringsdrang of VOC-mentaliteit, het lot zal onze muziek de meeste mensen die het kunnen waarderen laten bereiken.

Zijn er plannen om het podium te betreden met Gaistaz?

Plannen niet, bereidheid wel als de tijd en de plaats juist zijn.