Maalstroom – Een maalstroom ontstaat, sleurt mee en verdwijnt

Het absolute hoogtepunt van de voorbije Roadburn-editie voor ondergetekende was – naast de intrigerende set die het Amerikaanse Fauna in het Patronaat ten berde bracht – ongetwijfeld het commissioned pieceMaalstroom” dat tal van muzikanten uit de florerende Nederlandse black metal scene verenigde. Nog steeds onder de indruk van dit zestig minuten durende opus, zocht ik toenadering tot enkele van de deelnemende muzikanten voor een nabeschouwing van dit unieke en ambitieuze muzikale werkstuk. (JOKKE)

(c) Rockfreaks.net

Nogmaals proficiat met de uitvoering van “Maalstroom” dat mijn dagje “Patronaat-hangen” met een climax beëindigde. Hoe waren de reacties?
N.: Dank! Persoonlijk heb ik van de reacties weinig meegekregen. We eindigden de set in het duister, in stilte en zonder de suggestie te wekken dat het voorbij was. Voordat er een reactie vanuit het publiek kwam, waren de meesten van ons al vertrokken.

Eerder op de dag stonden Witte Wieven, Turia, Laster, Terzij de Horde en Dodecahedron in het Patronaat op de planken. Tijdens de uitvoering van “Maalstroom” mochten enkele muzikanten een tweede keer de bühne op, maar we spotten ook enkele gezichten die we die dag nog niet aan het werk gezien hadden. Welke muzikanten hebben er allemaal aan “Maalstroom” meegewerkt?
N.: Maalstroom bestond muzikaal uit 15 man: Peter Nijland van Hadewych, Ruben Wijlacker en Bas van der Perk van Grey Aura, Johan van Hattum van Terzij de Horde en Black Decades, C. van Witte Wieven, G. van Nevel, M. Koops van Fluisteraars en Nusquama, O. van Turia, M. Meurs. van Dr. Duval, Ryanne van Dorst van Dool, Erik B. van Verwoed, K. Janssen van Svartvit en S., W. Damiaan en ikzelf van Laster.
De visuals werden verzorgd door Project Nefast.

Maalstroom” is een muziekstuk dat door Walter Hoeijmakers op maat besteld werd voor Roadburn. Hoe reageerden jullie toen deze vraag binnen kwam? Wat doet dat met een mens?
Johan: Ik was vereerd toen de vraag kwam en vond het ook logisch. De afgelopen edities heeft er altijd wel een Nederlandse black metal band gestaan: Laster, Verwoed, Kjeld, Verbum Verus, maar toen wij werden gevraagd wist ik dat er heel veel aan ging komen. Veel van de muzikanten in “Maalstroom” hebben de afgelopen maanden platen uitgebracht die de absolute top zijn, en allemaal met een eigen benadering van wat black metal is. Walters vraag was om een overzicht te geven van wat er aan de randen van black metal gebeurt, van het experimentele en het ontwikkelende. Qua op maat bestellen: we kregen volledig de vrije hand, want hij wilde ons geenszins beperken in wat er ging gebeuren.

(c) Paul Verhagen

Ging er veel druk mee gepaard om tegen een bepaalde datum een interessant werkstuk van één uur te componeren of gingen jullie ervan uit dat het door jullie ervaring wel snor zou komen?
Johan: Ik had bedacht dat het goed was om de eerste maanden volledig vrije hand te geven, om mensen voor zichzelf te laten bepalen wat ze zouden willen. Vrij snel bleek dat dat niet werkte. Gelukkig namen M. en O. het toen op zich om strakke planningen neer te leggen, waardoor er meer lijn in kwam. Het voordeel was inderdaad wel dat wij al jaren in bands spelen, en velen van ons ook wel eens met elkaar hebben gecomponeerd en gespeeld, waardoor er heel veel vertrouwen was. Voor mezelf sprekend was het live opvoeren ervan hetgeen waar ik me het minst druk om maakte, want elke band die zaterdag speelde gooide zijn hart en ziel erin, en dat is het enige wat telt.

Was er één muzikant die de leiding van het geheel op zich nam en andere muzikanten contacteerde om mee aan boord te trekken?
N.: Neen, uit verschillende hoeken werden muzikanten aangedragen. Het aangename resultaat hiervan was dan ook dat veel van ons met nieuwe gezichten en vaardigheden in aanraking kwamen.

Hoe verliep het schrijfproces? Gingen enkele betrokken muzikanten los van de anderen aan het componeren en werden de stukken muziek nadien gezamenlijk bekeken en in mekaar gepast of werden er jamsessies gehouden om zo te zorgen dat er toch een verbindende factor is tussen de verschillende onderdelen van “Maalstroom”?
N.: “Maalstroom” bestond uit vier hoofdstukken en twee interludes. Elk gedeelte is door een andere groep muzikanten vervaardigd, om later samen te vervlechten. Elk hoofdstuk droeg een ander karakter, dus de verdeling hiervan ging heel natuurlijk en in het volste vertrouwen.

Werkte het inspirerend om met muzikanten van andere bands aan de slag te gaan en staken jullie zo nieuwe muzikale inzichten van mekaar op?
N.: Mijn persoonlijke openbaring kwam voort uit de passage van Peter Nijland. Zelden heb ik zoveel charisma, overgave en emotie uit één enkele artiest zien voortkomen. Roadburn is een plek waar artiesten zich maar al te graag achter een muur van versterkers, pedalen en rook verstoppen. Deze instrumenten lijken tijdens zo’n evenement haast noodzakelijk om een bepaald gewicht over te brengen. Nijland liet zien dat op het juiste moment, de juiste persoon met slechts een microfoon en backing track tot veel diepere dalen en hogere pieken in staat kan zijn. Waarvoor dank.

(c) Paul Verhagen

Ik werd volledig in de flow van de muziek meegesleurd die, als vanzelfsprekend, startte met een stevige brok NLBM, maar nadien ook een intense spoken word-passage bevatte en tegen het einde toe na een noise-achtig intermezzo ontaarde in een met beats en elektronica opgesmukte new wave-achtige kijk op het genre. Een wending die ik niet zag aankomen maar wonderwel paste bij het geheel.
N.: Zodra het stuk conceptueel stond, zagen S. en ik “Maalstroom” direct als een mogelijkheid om een ander muzikaal landschap te verkennen. Een climax heeft contrast nodig, dus na drie overtuigende hoofdstukken die rijkelijk gevuld waren met verschillende vormen van black metal, moest er hoe dan ook iets anders gebeuren. De stedelijke thematiek van het vierde – en laatste – hoofdstuk was nachtelijk, koud en steriel. Hopelijk was dit ook terug te horen in onze muzikale vertaling.

Het was inderdaad duidelijk dat jullie met “Maalstroom” een verhaal vertelden. Kan je hier meer over kwijt?
Johan: Jaren geleden heb ik eens een fragment geschreven voor een Northward-plaat, naar aanleiding van een lang gesprek dat ik had met N. over uit een dorp komen en dan de stad ervaren. Toen wij aan het bedenken waren hoe wij een structuur konden geven aan het stuk werd het verzoek geuit een origineel verhaal te hebben waar iedereen een stuk uit kon pakken om te verwerken in muziek. Het beklemmende van het dorp, maar de daaraan verbonden veiligheid, en hoe dat botst met de absolute vrijheid en daaruit voortkomende verwarring, leek me uitstekend als basis voor een stuk dat opgevoerd moet worden in een dorp binnen de stad. Samen met S. en Ruben hebben we hieraan gezeten, en uiteindelijk hadden we een fragmentarisch, chronologisch concept waar iedereen meteen favoriete passages uit haalde. De manier waarop dit uiteindelijk door Project Nefast vertaald werd naar de visuals en door de muzikanten in de movements, had ik nooit durven dromen.

In het verleden waren er wel meer “commissioned pieces” te horen op Roadburn die, ondanks de éénmalige uitvoering ervan, toch nog in fysiek vorm uitkwamen zodat zij die het gebeuren mistten er toch nog van kunnen genieten of de lucky ones het kunnen herbeleven. Ook jullie set werd gefilmd. Zijn er plannen om een live-registratie uit te brengen?
N.: Zodra de roes is weggezakt, gaan we hierover met elkaar in gesprek. Wat mij betreft was het goed zo. Het wereldwijde web heeft ons in de verwarde positie gedrukt dat we altijd alles maar binnen handbereik willen hebben. Laat het gaan. Het was meer dan mooi.

De muzikanten van Waste Of Space Orchestra doken na hun optreden van Roadburn 2018 de studio in om hun “commissioned piece” in de studio te vereeuwigen. Iets zegt me dat dat bij Maalstroom niet het geval zal zijn?
N.: Een maalstroom ontstaat, sleurt mee en verdwijnt. Zij is niet te vereeuwigen.

Over heel het gebeuren hing spijtig genoeg ook een triestige sfeer aangezien Michiel Eikenaar (Nihill, ex-Dodecahedron, ex-Anaphylactic Shock, Fear Falls Burning) de dag ervoor na een hevige strijd tegen kanker overleed. Michiel heeft veel betekend voor Roadburn en de Nederlandse black metal-scene, waardoor het erg frappant is dat hij net tijdens deze editie het leven liet. Er kon echter geen mooier eerbetoon zijn dan de intense sets die jullie afgelopen zaterdag brachten. Hoe zullen jullie je Michiel herinneren?
N.: Ik heb Michiel nooit gekend, maar heb niets dan bewondering voor de steun die betrokkenen dat weekend bij elkaar wisten te vinden.
Johan: Ik ken hem al lang, en hij zal voor mij altijd de bebaarde beer van een vent blijven, die met een knipoog mijn bands “affakkelde” om daarna met een pils te vertellen over zijn leven als vader en leraar. Ik hoop dat iedereen een Eik in zijn leven heeft.

Wat zit er eigenlijk bij jullie in het grondwater waardoor de ene na de andere prachtschijf het levenslicht ziet? Is Nederland het nieuwe IJsland als het op black metal aankomt?
N.: Ik mag hopen van niet: er zijn inmiddels wel genoeg dissonante black metal bands. Buiten alle flauwigheid om, denk ik dat de black metal uit Nederland te divers is om zich zoals IJsland als één solide formatie op te stellen. Gelukkig maar.

One comment

  1. Pingback: addergebroed

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s