Voor een portie beenharde, doch melodieuze black metal met emotionele inhoud zit je bij het Nederlandse Beenkerver aan het juiste adres. Debuut “Ontaard” hakte er vorig jaar dan ook stevig in en Niels Riethorst, de man achter deze band, bevestigt met de nieuwe EP “Twee wolven” dat het debuut geen lucky shot was, maar dat hij nog heel wat meer kwalitatieve muziek in zijn mars heeft. We spraken de man al eens naar aanleiding van het debuut van zijn andere band Plaagdrager en zochten hem nogmaals op voor meer tekst en uitleg bij zijn soloproject Beenkerver. (JOKKE)

(c) Patrick Kreling

In juli 2022 maakte je plotsklaps het Beenkerver-debuut “Ontaard” wereldkundig. Had je de muziek al langer klaar liggen of zijn de nummers vrij spontaan en plotsklaps tot stand gekomen?
Ik wilde al langere tijd een volledig autonoom project beginnen, maar door drukte en andere prioriteiten kwam dat er maar nooit van. En belangrijker, ik voelde me er ook nog niet klaar voor. Maar in de zomer van 2022 had ik in mijn optiek voldoende (levens/muzikale) ervaring door o.a. mijn rol in Plaagdrager en een reeks van vervelende momenten in mijn leven om de stap te zetten. En toen ging het razendsnel; ik raakte in de flow-channel, waar Mihaly Csikszentmihalyi over schreef, waarin de perfecte balans tussen vaardigheden en uitdaging mij prikkelden en ik dagenlang geinspireerd kon schrijven. In 2 maanden tijd had ik 7 nummers afgerond, opgenomen en wel. En voor het eerst in mijn leven zang gedaan, ook een ervaring waar ik veel van heb geleerd.

Je bracht de plaat initieel digitaal uit, maar wist daarna (gelukkig) toch nog een deal te scoren met Vendetta Records die “Ontaard” zowel van een CD-, tape- als vinylrelease voorzagen. Als financierder voor fysieke releases snap ik de rol van een label, maar heb je dezer dagen voor het promotionele luik ook nog een broodheer nodig? Sociale media bieden muzikanten de dag van vandaag tal van mogelijkheden om aan zelfpromotie te doen, niet?
Het klopt dat veel promotie van kleinere bands door de muzikanten zelf op social media gedaan wordt. Zo kan een eenvoudig mailtje aan het Black Metal Promotion YouTube-kanaal zelfs een kleiner speler als ik een groot podium geven. Toch is de ondersteuning van Vendetta iets wat ik koester. Ten eerste heeft Vendetta mij een bucket-list item kunnen laten afstrepen, namelijk een fysieke vinylrelease van mijn muziek. En ten tweede, het feit dat iemand met de ervaring en kunde als Stefan van Vendetta potentie in mijn muziek hoorde, vertrouwen had in wat ik deed; dat is een onbetaalbaar gevoel waar ik hem zeer erkentelijk voor ben. Terugkomend op promotie, door onderdeel uit te maken van Vendetta heb ik veel nieuwe vrienden gemaakt en koester ik warme banden met een aantal enorm goede bands en artiesten die elkaar ook helpen in de promotie van onze muziek.

Je nieuwe EP “Twee wolven” is voorlopig enkel digitaal en als tape te verkrijgen. Zullen er nog andere fysieke formaten volgen?
Omdat dit echt een korte, op zichzelf staande release is, vonden we een gelimiteerde uitgave op tape passend. De populariteit van cassettebandjes is volgens mij groter dan ooit en prikkelt de nostalgie. Daarnaast heeft het principe van schaarste (aldus Cialdini) natuurlijk een uitwerking op de verkoop gehad. Binnen 24 uur was de tape uitverkocht. Enerzijds natuurlijk fantastisch, anderzijds snap ik heel goed dat mensen balen de boot gemist te hebben of een ander medium prefereren. Plannen voor meer fysieke releases zijn er momenteel nog niet, maar kijk er niet raar van op als je de gehele EP in de toekomst als bonus track van een nieuw album terug zult vinden.

Voor “Twee wolven” trok je drummer Nico de Wit als gastmuzikant aan. Ik kan het amper horen, maar werkte je voor “Ontaard” dan met geprogrammeerde drums?
Op “Ontaard” werkte ik met een mengelmoes van echte drumperformances, zelfgemaakte samples, eigen getrommel en vooral veel editing. In die zin was het inderdaad geprogrammeerd met midi, maar geen drag-and-drop midi. Hier ben ik redelijk vaardig in geworden de afgelopen jaren, maar ik wist al snel dat ik voor de nieuwe nummers een andere kant op wilde. Ik ben geen drummer, en de flair die een echte drummer kan toevoegen is niet te programmeren. Nico ken ik nog van :Nodfyr: en diverse andere bands uit de Arnhemse metalwereld. Hij is een fantastische drummer en een enorm prettig persoon om mee samen te werken. Zijn bijdrage heeft de EP absoluut ‘next level’ weten maken.

Tekstueel focus je je met Beenkerver vooral op het gevecht met je innerlijke demonen, maar ook thema’s als de dood en verlies maken hun opwachting. Is componeren voor jou een soort therapie en cathartische ervaring wanneer je erin slaagt de negativiteit in iets moois of positiefs om te zetten?
Dat is de spijker op z’n kop. Ik kamp al jaren met (hoog functionerende) depressies en angsten. Muziek is altijd een vorm van therapie voor mij geweest en met Beenkerver werd het nog persoonlijker en intenser dan voorheen. Nu wil ik me absoluut niet vergelijken met getormenteerde kunstenaars als Vincent van Gogh of Hector Berlioz, maar hoe zij hun pijn wisten te gebruiken om iets prachtigs te maken, dat inspireert me wel. Ik schrijf mijn beste riffs als ik in een dip zit. Nou is het niet zo dat ik bewust de depressie opzoek hoor, maar de muzikale ontlading van een felle agressieve riff of tekst werkt voor mij zeer serotonine-opwekkend. Het is mijn medicijn.

Krijg je van luisteraars soms berichten dat je muziek hen ook heeft geholpen met het verwerken van bepaalde zaken?
Dat is een aantal keer gebeurd inderdaad. Die berichten raken me. Zo kreeg ik een tijd na de release van “Ontaard” een bericht van iemand die afscheid had moeten nemen van hun geliefde huisdier, en hoe de tekst van het nummer “Mist” zo herkenbaar was. Deze persoon vertelde me hoe mijn muziek opluchting bood, om via mijn muziek te horen dat iemand anders hetzelfde voelt als hen. Dit raakte mij vooral omdat dit nummer ook voor mij tot stand is gekomen door mijn eigen verdriet over het verlies van een huisdier. Weglopen van pijn is vaak niet de juiste manier om die pijn een plek te kunnen geven. Dat muziek een rol kan spelen in dit proces, is bekend. Dat míjn muziek dat kon doen voor iemand anders? Haast onbeschrijfelijk.

“Sterven is het hoogste doel in het leven. Sterven is het nobelste streven” zing je in “Gebroken”. Hoe is jouw relatie met de dood? Ben je er bang voor of heb je er vrede mee dat je er op een dag niet meer zult zijn?
De tekst van “Gebroken” gaat over depressie en hoe iedere tegenslag in zo’n fase voelt als een slag tegen een open zenuw. De momenten waarop je wilt opgeven en duistere gedachten zoals dat citaat je hoofd vullen. In die context doe ik als iedere schrijver; ‘write what you know’. Ik put uit mijn eigen gedachten en vergroot deze uit in de songteksten.

De dood is en blijft het grootste mysterie wat ons te wachten staat, natuurlijk ben ik in de metalwereld niet de enige die hier inspiratie uit put. Ik denk ook dat ik in een fase van mijn leven ben aanbeland dat ik wel bewuster nadenk over de dood. Dat is de leeftijd, en natuurlijk bijbehorend de ervaringen die ieder mens meemaakt met het overlijden van geliefden en naasten. Of ik er vrede mee heb dat ik er op een dag niet meer zal zijn? Ja en nee. Ik ben veel te koppig om vrede met een einde te hebben (lacht). Maar ik ben wel dankbaar dat ik iets mag achterlaten, zoals muziek die hopelijk ook over 50, 60 jaar nog eens gedraaid wordt.

De tekst van “Mist” hakt er ook wel serieus in en lijkt me te gaan over de pijnlijke doodstrijd van een geliefde. Ik heb deze week ook net 2 personen uit mijn omgeving zien sterven aan kanker. Eén was al even ziek en had tijdens een controle te horen gekregen dat ze nog 3 à 4 maanden te leven had, maar dat bleek uiteindelijk amper 1 week te zijn. De andere was kort maar krachtig ziek, maar heeft de familie besloten te laten gaan daar hij te veel pijn had en fysiek heel hard achteruit was gegaan waardoor er amper nog levenskwaliteit was. Heb je zelf al nagedacht over wanneer het voor jou genoeg mag geweest zijn indien je zelf ernstig ziek wordt? Ben je een voorstander van euthanasie?
Wat vreselijk om te horen, ik wil jou en alle betrokkenen veel sterkte toewensen met deze verliezen.

Dank je.

“Mist” gaat inderdaad over het verlies van een geliefde. Ik snap zeker hoe deze tekst erin kan hakken, en dit is ook het nummer waar ik het vaakst reacties van herkenning op krijg.
Om antwoord te geven op je vraag: ik heb zelf geen concreet draaiboek liggen voor ‘what if’, en ik ben (gelukkig) nog nooit in de positie geweest waar ik daar voor mijzelf over na hoefde te denken. Maar ik ben wel van mening dat als er sprake is van ondragelijk lijden, een persoon, met begeleiding en advies, zelfbeschikking dient te hebben over zijn of haar eigen einde.

Op “Ontaard” horen we in “Tot op het bot” een spoken word sample van P. Hosing uit “Nodeloos Avontuur” (1954). Het betreft een fragment uit een radiofilm bedoeld ter vertoning op bijeenkomsten van de KRO-achterban, over het functioneren van deze omroepvereniging en de productie van radio- en televisieprogramma’s. Vanwaar de link met “Ontaard” en hoe ben je bij deze opname terecht gekomen?
Ik kwam dit fragment tegen tijdens een zoektocht naar hoorspelen. Ik ben een groot fan van deze haast verloren gegane vorm van verhalen vertellen, denk aan “The hitchhikers guide to the galaxy” van Douglas Adams. Maar ook in Nederland hebben we een rijk verleden in dit genre. Het betreffende fragment gaat, hoe kan het inmiddels ook anders, over het verdriet van een verlies. Een verlies hoeft niet per se een overlijden te zijn. In dit hoorspel is sprake van de pijn van een liefdesrelatie in onbalans en hoe iemand zichzelf kwijt lijkt te raken in het gevoel en handelen van een ander. In de context van het nummer “Tot op het bot” spreek ik overigens meer over de verdeeldheid die we nu in de wereld zien. Er is veel onbegrip voor de situaties, gedachten en gevoelens van anderen. Zoals Confucius ooit zei: “We hebben twee oren en één mond opdat we meer moeten luisteren dan praten“’”. Als we dat vergeten, is het helaas maar al te makkelijk om te oordelen over mensen en gevoelens, en groeien we verder en verder uit elkaar.

Voor de nieuwe EP vond je inspiratie bij een parabel van de Cherokee native Amerikanen. Vertel!
Het verhaal van de twee wolven is vaak verteld en komt in diverse films, tv-series en boeken terug als metafoor voor de traditionele strijd tussen goed en kwaad die in ieder mens huist. Wat ik interessant vond aan dit verhaal, is dat er wordt uitgegaan van zwart/wit; er moét één kant winnen, blijkbaar. Ik ben van mening dat we allemaal meerdere kanten in onze persoonlijkheid hebben, dat we nooit ‘perfect’ zullen zijn en dat we met vallen en opstaan door het leven gaan. Op een egaal oppervlak lopend maak je nooit iets mee. Het is juist dat reliëf op ons pad dat het leven kleur geeft. Ik wilde ontdekken wat er zou gebeuren als ik de symboliek door zou trekken naar een derde optie. Kan depressie samengaan met hoop? Kunnen we geluk vinden in momenten zonder de druk om het na te jagen te voelen? Wat als we accepteren dat we soms even niet lekker in ons vel zitten, en dat dat ok is?

Je verzorgde de opnames van zowel je debuut als de EP zelf, maar voor de EP ging je ook in zee met producer Robert Aarts. Waar kon hij mee helpen dat je zelf niet kon? Geluidstechnische valt er op het debuut namelijk amper iets op te merken.
Dat klopt, en leuk te horen dat “Ontaard” qua productie nog geprezen wordt. Met Robert werk ik al samen sinds het allereerste Heidevolk-album, wat inmiddels ook al meer dan 20 jaar geleden is. Hij heeft ook het Plaagdrager album geproduceerd bijvoorbeeld. We kunnen het altijd goed met elkaar vinden en hij kan uitstekend mixen. Waar ik tijdens “Ontaard” echt behoefte had aan alle controle over alles, durfde ik hier de touwen wat meer te laten vieren. Dit gaf mij de vrijheid om me volledig op de muziek te richten en het hele productie-gedeelte toe te vertrouwen aan de kwaliteiten van Robert.

In de korte bandbiografie op Bandcamp staat dat je een voorvechter van dierenrechten bent. Waarom vind je het belangrijk om dat statement te maken?
Beenkerver zal nooit een fel activistische band worden. Ik maak, als muzikant, ook liever geen statements op politiek of idealistisch vlak. De muziek moet voor zichzelf spreken en de teksten mogen iedere betekenis hebben voor wie het ook maar luistert. Het is wel zo dat ik af en toe op Bandcamp Friday (de dag waarop de inkomsten van Bandcamp direct naar de artiesten gaat) de inkomsten van die dag doneer aan een goed doel omtrent dieren. Dit promoot ik ook, niet om een schouderklopje te krijgen, maar om mensen te laten weten waar hun geld heen zal gaan. Ik vind die transparantie prettig. In die geest vond ik het passend om toch een korte statement in mijn biografie te plaatsen dat ik als persoon en als Beenkerver me op mijn manier inzet voor het verbeteren van de kwaliteit van leven van dieren.

Ben je momenteel al aan het schrijven aan een nieuwe full-length?
Zeker! Ik kan het je nog sterker vertellen, deze is eigenlijk al zo goed als klaar. Opnames, mix en master liggen hier voor mijn neus. Het artwork, wederom verzorgd door de geweldige Bram Bruyneel, wordt momenteel ook afgerond. Ik had na het uitbrengen van “Ontaard” echt de flow te pakken en heb een verhaal weten te vertellen waar ik al tijden mee in mijn hoofd zat. Het tweede album zal dan ook meer narratief dan introspectief zijn, hoewel er zeker voldoende herkenbare en/of persoonlijke symboliek in verwerkt zal zitten.

In overleg met Vendetta heb ik de keuze gemaakt om eerst “Ontaard” en nu de “Twee wolven” EP wat tijd te gunnen om in de spotlight te staan. Ik kan er de vinger niet helemaal op leggen, maar bands die bijvoorbeeld 4 albums binnen 2 jaar tijd uitbrengen, voelen voor mij persoonlijk altijd wat gehaast en gejaagd aan. Misschien komt het door de manier waarop ik muziek tot mij neem, ik ben een langzame luisteraar en wil een plaat echt laten groeien. Zoals kaas of wijn is het soms beter om iets wat langer te laten rijpen. Wat in het vat zit verzuurt niet, en dit vat is nog lang niet leeg!

Met Plaagdrager bracht je in 2021 het eveneens knappe debuut “Rampspoed & verdriet” uit. Gaat die plaat nog een vervolg krijgen en hebben jullie nog steeds geen partij gevonden die een vinylrelease ziet zitten?
CW (zanger van Plaagdrager) en ik zitten momenteel te broeden op een vervolg voor Plaagdrager. We zitten nog in de beginfase en willen geen herhaling van zetten doen, dus we nemen onze tijd. Maar jullie zijn zeker nog niet van ons af (lacht). Helaas is er inderdaad geen partij gevonden om een vinyluitgave met ons uit te brengen. Daar hopen we nog wel vurig op; het artwork van “Rampspoed & verdriet” hoort eigenlijk gewoon op groot LP-formaat uit te komen.

Verder ben je ook nog actief met Stormbreker, een folk/doommetalband met momenteel éép EP op haar conto. Is hier nog nieuw werk in de maak?
Stormbreker ligt al een tijdje voor anker. De redenen zullen niet vreemd zijn; Joris en ik zijn beiden druk met andere bands.

Je maakte in het verleden nog van tal van andere bands deel uit, maar Beenkerver is je eerste soloproject. Hoe bevalt het jou om nul compromissen te moeten maken? Loopt dat vlotter dan het bandgegeven of mis je soms een extern klankbord las je over iets twijfelt?
Dit bevalt werkelijk uitstekend moet ik zeggen. Ik schrijf al sinds eind jaren 90 mijn eigen liedjes (voor de ouderen onder ons; in FastTracker2 en later in CoolEditPro) en ben daar eigenlijk nooit mee gestopt. Maar zeker in die dagen had je toch een band nodig om iets van de grond te krijgen. De hele old-school oefenruimtesfeer was en is echter niks voor mij. Iedere dinsdagavond creatief moeten zijn, mij lukt dat niet. Zoals ik al schreef werk ik op mijn best afhankelijk van mijn gemoedstoestand en die laat zich niet altijd sturen.

Nu ik met Plaagdrager met een waanzinnig goede vriend (CW) samenwerk, die mij goed kent en snapt, en ik met Beenkerver werkelijk alle vrijheid heb om muziek vorm te geven zoals ik het wil, voel ik me bevrijd van de ketenen van ‘bandtraditie’. Als klankbord heb ik mijn muzikale vrienden en ik ben zeker niet bang om hun mening te vragen. Onzekerheid is menselijk en zij helpen mij navigeren. Soms door het geven van validatie, soms door het geven van advies. Ik omarm de mogelijkheden en de enige compromissen die ik nog moet sluiten, zijn die tussen de twee wolven in mijn hoofd.