Oorlogsthematiek en metal zijn geen onbekenden voor mekaar. De voorbeelden van oorlogsgerelateerde songs en albums zijn legio, maar er zijn ook veel acts waarvan héél het DNA van oorlogsfascinatie doordrongen is, zeker in de meer extreme hoeken van het genre; denk maar aan bands als Endstille, Minenwerfer, 1914, Hail Of Bullets of Bolt Thrower. Voor ons Belgen vormt de Westhoek nog steeds een levende herinnering aan de gruwel van Wereld Oorlog I. Eigenlijk best gek dat er in de vorm van Dolchstoss dan ook nu pas een metalband uit de Vlaamse grond ontsproten is die zich volledig aan de Groote Oorlog toewijdt. N.a.v. diens prima eerste self-titled demo en het feit dat ik de bal qua inspiratie voor de bandnaam in diens review volledig mis sloeg, contacteerde ik de band voor een gesprek en rechtzetting. Hieronder de correspondentie die ik van een anonieme soldaat aan het front terug gestuurd kreeg. (JOKKE)

Dolchstoss is een gloednieuwe speler in de Belgische blackmetalscene. Vanuit welke behoefte werd de band in het leven geroepen?
De onverklaarbare doch eeuwig dwingende nood tot creatieve expressie…

Jullie verkozen om Duitse schuilnamen te gebruiken. Zijn dit fictieve namen of verwijzen ze naar personen die echt bestaan hebben? Is het belangrijk voor jullie om voor anonimiteit te gaan?
Het gebruik van pseudoniemen is natuurlijk zowat de norm in de blackmetalscene sinds Venom en Bathory. De namen zijn fictief, maar zijn wel hercombinaties van voor- en achternamen van bestaande slachtoffers uit WOI.
We willen dat onze muziek, in combinatie met het artwork, een onderdompeling is in onze interpretatie van de gruwel van WOI. Het is de bedoeling dat alles die sfeer uitademt en niet verwijst naar hedendaagse elementen. Makkelijke storende associaties die de stemming verbreken zoals welke muzikant nu wat speelde, waar alles werd opgenomen/gemixed/gemastered, wie het artwork deed, … willen we vermijden.

Je gaf me aan dat het in mijn review een verkeerde reflex was om het concept van deze band te zien in het licht van ideologieën die ontwikkeld werden in het interbellum. Verklaar je nader.
Ja, ik merkte in de recensie een erg teleurstellende poging om ons concept te linken aan ideologische stromingen die dominant waren in de Tweede Wereldoorlog, inclusief een titel die gewoon naar de verkeerde oorlog verwijst. Die tijdsperiode, inclusief de inherente politieke onderstromen, inspireert ons simpelweg niet.

Vanwaar specifiek de interesse in WOI en bv. niet WOII? Hebben jullie een sterke band met de Westhoek waar de oorlogsgruwelen zich destijds afspeelden of zijn jullie verzamelaars van oorlogsparafernalia?
Nee, persoonlijk verzamel ik geen militaria.
Er zijn natuurlijk heel wat bands die zich hebben laten inspireren door allerlei oorlogen doorheen de geschiedenis – bands als Bolt Thrower hebben ze letterlijk ook allemaal aangedaan.
Dit lapje grond is doorheen de geschiedenis constant bevochten geweest in talloze oorlogen.
We lieten ons specifiek inspireren door Wereldoorlog I omwille van de regionale link, uiteraard, maar ook omdat het een kantelpunt is in de manier waarop oorlog werd gevoerd. Geen korte veldslagen tussen huurlingen- of beroepslegers, maar jarenlange stellingenoorlogen in erbarmelijke omstandigheden waarbij willekeurige jonge mannen werden gedwongen de wapens op te nemen. Import van kanonnenvlees van alle continenten. Tot op dat ogenblik ongeziene aantallen slachtoffers bij gewapende conflicten. Het gebruik van verschrikkelijk destructieve geoptimaliseerde traditionele wapens, nog gruwelijker nieuw wapentuig (gifgas) en ultiem nog steeds erg primitieve confrontaties waarbij de strijd met blanke wapens werd beslecht, zoals het al duizenden jaren gebeurt …Vandaar ook onze bandnaam en de bajonet in het logo.

Zijn er bepaalde gebeurtenissen of momenten uit WOI waarvoor je een bijzondere fascinatie hebt?
Jazeker, maar die bewaren we liever voor het debuut.

Hoe verloopt jullie research naar de onderwerpen die aan bod komen? En zijn er specifieke titels van boeken of documentaires die aan te raden zijn aan mensen die zich dieper in WOI willen verdiepen?
Het gaat eigenlijk omgekeerd; we hebben collectief een vrij goeie algemene kennis over het thema. De ideeën komen binnen dat raamwerk min of meer spontaan. Het is ook niet zo dat het onze ambitie is om encyclopedische teksten te schrijven. De invalshoek is enigszins anders; het gaat eerder over het opzoeken van een bepaalde sfeer die bij de muziek past. Geschiedenisboeken in het algemeen hebben de neiging om erg droge kost te zijn. Historici proberen uiteraard zo volledig en compleet mogelijk te zijn, waardoor de lezer veelal met een kleurloze oplijsting van data en allerlei banale feiten om de oren wordt geslagen. Memoires van ooggetuigen zijn wellicht een betere keuze. De beste optie is, vind ik, de sites te zelf te bezoeken.

Telkens ik de Westhoek bezoek, moet ik op een of andere manier terugdenken aan de Grote Oorlog. Welke gevoelens wekt die regio bij jullie op en wat zijn jullie favoriete plaatsen die aan deze gruwelijke oorlog doen denken?
Het is inderdaad haast onmogelijk om niet gegrepen te worden door de tragiek van WOI wanneer men de Westhoek bezoekt. Ik zou het woord “favoriet” niet in de mond nemen in deze context, maar ik denk dat Tyne Cot nabij Passendale toch één van de plaatsen bij uitstek is die je ten volle laat realiseren wat de destructieve omvang was van die oorlog. Bijna 12.000 graven, daar wandel je letterlijk en figuurlijk niet snel voorbij. Ik nam er al vaker buitenlandse bezoekers mee naartoe, en het laat niemand onberoerd.

Als blackmetalband met een oorlogsthematiek zullen jullie ongetwijfeld vrij snel in het vizier van Antifa komen. Is het al zo ver gekomen? En genieten jullie ervan als de band wat controverse kan veroorzaken?
Een ietwat vreemde vraag. Ik zie niet in waarom we in het vizier van eender wie zouden moeten komen. Ergens hoop ik uiteraard dat het peil van de algemene kennis van mensen nog niet zo diep is gezakt dat ze het verschil tussen Eerste en Tweede Wereldoorlog niet meer kennen en dat ze verstandelijk gezien nog steeds het verschil kunnen vatten tussen een historisch, beschrijvend concept en politieke stellingname, glorificatie van bepaalde feiten of wat dan ook. Wat we doen hoort niet te resulteren in controverse.

Worden songteksten of onderwerpen behandeld vanuit het standpunt van de Duitsers of de geallieerden? Of gaan jullie voor een eerder neutrale visie?
Onze teksten beschrijven louter de gruwel van de strijd, er is in de teksten geen sprake van een “ik”- of “wij”-perspectief. Het uitgangspunt is de dood en de vernietiging die over iedereen regeert.

Het nummer “Yperite dawn” verwijst naar mosterdgas of yperiet, één van de meest dodelijke chemische wapens, dat tijdens WOI voor het eerst ingezet werd. Wat ik niet wist, is dat van mosterdgas afgeleide verbindingen heden ten dage gebruikt worden als chemotherapeuticum tegen kanker, met name leukemie. Ironisch genoeg zorgde de Groote oorlog voor een enorme vooruitgang in de medische wetenschap. Zo kenden o.a. het ‘triage’-systeem, bloedtransfusies, anesthesie en röntgenstralen hun doorbraak door WOI. Erkenning van het posttraumatisch stresssyndroom (PTSS) is echter misschien wel dé belangrijkste doorbraak. Zijn er ook plannen om de meer psychologische kant van oorlogsvoering (en de traumatische gevolgen ervan) aan bod te laten komen? Dit wordt mijns inziens te weinig belicht in oorlogsgerelateerde muziek waarbij het veelal de lichamelijke/fysieke gruwel is die aan bod komt.
Het is absoluut zo dat vele innovatieve militaire technologie vroeg of laat opduikt in het burgerleven. Dat gaat van schijnbaar erg banale dagdagelijkse gebruiksvoorwerpen tot voertuigen en allerlei medische producten en toepassingen.
Ik denk dat we in de teksten op de demo voor een stuk al de psychologische kant aanraken, maar misschien gaan we er in de toekomst wel dieper op in. Het is nu nog te vroeg in het schrijfproces om daar uitspraken over te doen. Het hangt er sterk vanaf welke sfeer een bepaald stuk muziek oproept en welke tekstuele verbanden we daarmee kunnen leggen.

Er zijn tientallen films die de gebeurtenissen van WOI in beeld brengen. Wat zijn jullie favorieten en waarom? Persoonlijk was ik erg onder de indruk van de film “1917”.
Voor mij is de meest interessante film “Johnny got his gun” van Dalton Trumbo omdat die op erg effectieve wijze de horror van die oorlog uitbeeldt op een erg individueel, concreet en zelfs psychologisch niveau.
Ik moet toegeven dat ik een vrij moeilijke smaak heb als het over films gaat. Oorlogsfilms zijn vaak ofwel langdradige, ietwat saaie typische zondagnamiddagfilms of schreeuwerige, flitsende, moderne CGI-toestanden. Ik probeer beide te vermijden.

Bij het bekijken van zulke films prijs ik mezelf steeds gelukkig dat ik destijds geen jongeman was die werd opgeroepen om te gaan meevechten. Het is natuurlijk een hypothetische vraag, maar zouden jullie zich enthousiast aangeboden hebben om naar het front te gaan?
Nee, ik denk niet dat iemand staat te springen om aan eender welk front overhoop geschoten te worden.
Er zijn voldoende getuigenissen over de onfrisse rectruteringstechnieken van bepaalde naties die de boel ietwat romantisch of avontuurlijk voorstellen – en de noodlottige gevolgen ervan op individueel vlak.

Hoe kijken jullie naar de opschorting van de legerdienstplicht die in 1994 effectief werd? Spijt dat jullie nooit hebben kunnen proeven van het dienen in het leger wat volgens veel mannen de mooiste tijd van hun leven was?
Moeilijk te zeggen, ik hoorde verschillende mensen van die generatie de ervaring zowel prijzen als misprijzen. Het hangt af van hoe compatibel je persoonlijkheid is met de omstandigheden waarin je terechtkomt. Ik neem aan dat het niet verschilt van andere situaties waar je als mens in wordt gedwongen: school, werk, …  
De logica achter het afschaffen van de dienstplicht is natuurlijk, en ik refereer naar wat ik eerder in dit gesprek al aanhaalde, de steeds veranderende realiteit met betrekking tot oorlogsvoering. De ervaringen van de Verenigde Staten in Vietnam en de Sovjetunie in Afghanistan maakten het duidelijk dat een groot troepenovermacht niet altijd nuttig was; oorlogsvoering werd nadien meer en meer een technologische aangelegenheid waarbij het voor grootmachten niet lang zinvol was om ergens een paar duizend dienstplichtigen te droppen om aan flarden geschoten te worden (wat ook slechte “PR” is voor een regering die een dergelijk buitenlands beleid moet proberen verantwoorden aan de bevolking).

Jullie EP verscheen via Iron Scourge als CD en er was ook een tapeversie in drie verschillende kleuren beschikbaar. Zijn er ook plannen voor een vinyluitgave?
Nee, ik moet overigens even corrigeren dat ons debuut louter een demo is en geen EP. Door samen te werken met een label (Iron Scourge) voor de cassetteversie, konden we de demo aanbieden op zowel cassette als CD. In een ander scenario hadden we moeten kiezen tussen één van de twee formaten.   

De visuele propaganda die jullie gebruiken in jullie communicatie is erg effectief. Staan jullie zelf in voor het artwork en zijn er bepaalde artiesten die hiervoor als inspiratiebron dienden?
We houden alles in eigen handen. Opnamen, mix, master, artwork, …  Alle artwork is gebaseerd op grafisch materiaal uit de Eerste Wereldoorlog – opnieuw omdat we dus volledig binnen die sfeer willen blijven met zo weinig mogelijk anachronistische toevoegingen.
We willen liever niet met anderen samenwerken. Wij snappen wat we willen doen en waar we naartoe willen. De bijdragen en interpretaties van buitenstaanders kunnen de coherentie van onze visie enkel maar afzwakken.

Zijn er plannen om Dolchstoss naar het podium te nemen zodra de pandemie is gaan liggen? En indien ja, zouden jullie dan zoals de Oekraïense black/deathmetalband 1914 voluit voor de oorlogservaring willen gaan in een live setting?
Neen, Dolchstoss zal nooit live te aanschouwen zijn. Onze muziek is als een echo uit het verleden die niet compatibel is met een hedendaagse live-setting. In verkleedpartijtjes hebben we al evenmin zin.

Jullie muziek vertoont soms raakvlakken met bands als Marduk en Impaled Nazarene. Kunnen jullie je in deze referenties vinden?
Ik had de Marduk-referentie ergens wel verwacht. Ik hoorde al een paar mensen refereren aan “Panzer division Marduk­”, maar ik vind het desondanks een erg luie en manke vergelijking. Een soortgelijke commentaar deed me die plaat onlangs nog eens beluisteren. Buiten een oppervlakkige “het is allebei black metal en het gaat over oorlog” kom ik niet. Andere historische thematiek, andere invalshoek, andere muziekstijl, andere “flow” van de nummers op zichzelf en in relatie tot mekaar, geheel andere soort productie (die typische high gain sound versus onze ouwe, muffe Marshallsound), andere stijl artwork, …
De Impaled Nazarene-vergelijking verbaast me wel. Ik hou niettemin wel van ouwe Impaled Nazarene, dus ik heb geen probleem met de vergelijking.

De intro verwijst naar een citaat uit de oorlogsverklaring van Wilhelm II: “Noch nie ward Deutschland überwunden, wenn es einig war” (“Duitsland is nooit veroverd als het verenigd was”). Wilhelm II wordt door velen beschouwd als de oorlogshitser die Europa in een wereldoorlog stortte. Er lopen/liepen recent nog wel wat wereldleiders rond die in staat zijn oorlogen te ontketenen. “Nur die Toten haben das Ende des Krieges gesehen”. Dit citaat van Plato postten jullie onlangs op jullie Facebookpagina. Hoe schatten jullie de situatie in omtrent een Derde Wereldoorlog?
We wilden voor de intro een historische sample gebruiken omwille van de karakteristieke sfeer, maar zoals je begrijpt is het aantal geluidsopnamen uit die periode erg schaars. Je kan zo’n dingen natuurlijk wel proberen nabootsen of benaderen met specifieke microfoons en opnametechnieken, maar het is toch nooit exact dát. Een van de weinige geschikte dingen die we konden vinden was inderdaad die bepaalde opname van Wilhelm II. Qua narratief uiteraard perfect: de intro van onze eerste demo reflecteert auditief ook echt het officiële begin van de Eerste Wereldoorlog.
Ik haat het overigens om teksten te moeten uitleggen, want ergens koester ik nog de naïeve hoop dat mensen effectief de teksten lezen, er even over nadenken, zelf verbanden gaan zien en begrijpen wat de diepere betekenis van alles is. Het is conceptueel belangrijk om de tekst van intro naast die van de outro te leggen. Ze vormen een paar, als het ware these en antithese. De intro vertolkt het oorlogsoptimisme, het collectieve bewustzijn a priori, de outro reflecteert datzelfde bewustzijn a posteriori (binnen deze context moet je het citaat van Plato zien). De vorming van dat bewustzijn gebeurt aan de hand van de waarnemingen die worden beschreven in de nummers ertussen.
Het is erg kort door de bocht om te stellen dat één persoon de wereld in oorlog kan storten, toen niet en nu niet. In geschiedschrijving en duiding van hedendaagse gebeurtenissen wordt dat uiteraard vaak gemakshalve wel zo voorgesteld, maar er is steeds sprake van een complexe interactie van onderliggende oorzaken en een directe aanleiding. Bij de studie van mondiale conflicten zien we dat veelal een onstuitbaar mechanisme van politieke en militaire allianties ervoor zorgt dat een culminerend aantal naties betrokken raakt bij wat eerst een kleinschalig conflict lijkt. Dat was zo in de Eerste Wereldoorlog, maar ook in recentere conflicten zoals bijvoorbeeld de Golfoorlog.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog gebruikte Duitsland microben om paarden te infecteren met als doel de geallieerde troepen tegen te houden. De coronapandemie veroorzaakte al meer dan 1,5 miljoen doden wereldwijd, zonder dat er één schot gelost werd. Hoe groot acht je de kans dat biologische wapens in de toekomst conventionele wapens en nucleaire militaire macht zullen verdringen?
Moeilijk te zeggen. In het verleden werden al vaker biologische middelen ingezet in oorlogsvoering – denk bijvoorbeeld maar aan het katapulteren van pestlijken binnen vijandelijke muren in de late Middeleeuwen. Ik denk niet dat, conventies ten spijt, het gebruik van eender welk type wapen zal verdwijnen. Welk wapen dominant zal zijn, zal afhangen van de strategische waarde ervan binnen de gegeven situatie.

Ondertussen zijn jullie volop bezig met het schrijven van een debuut. Gaat alles volgens plan en wanneer zouden we die release mogen verwachten?
Het is moeilijk om een creatief proces binnen een strakke planning te dwingen, maar we hopen binnen een half jaar het materiaal klaar te hebben. Er zijn een aantal factoren die we zelf niet langer in handen hebben wanneer we zouden samenwerken met een label voor ons debuutalbum, dus een exacte releasedatum kan ik sowieso niet meegeven.