Na enkele demo’s en een split met het aanverwante project Aerdryk achtte Oerheks de tijd rijp om de oversteek te wagen: de volwaardige langspeler lonkte ergens voorbij de ochtendmist. De hoes, een natuurfoto van de Demer, toont daarbij meteen de innerlijke verbondenheid van de band met het Hagelandse landschap. Er zou ook een bewuste knipoog naar de klassieke muziek in de coverkeuze schuilen, wat een bepaalde professionele ambitie verraadt, evenals een aansluiting bij de muzikale highbrow en de ‘kunst met grote K’: this isn’t supposed to be rock-‘n’-roll. Zelf moet ik echter eerder denken aan Fluisteraars’ “Bloem” dan aan de kenmerkende gele band van Deutsche Grammophon.
Los van die parenthese lijkt de eerder sobere foto dan weer wèl bewust programmatisch: het beeld en de titel verwijzen beide naar een stroom en creëren daarom een bepaald ‘stromend’ verwachtingspatroon ten opzichte van de muzikale en tekstuele componenten. Ook de songtitels wijzen in een bepaalde richting, zowel vormelijk als inhoudelijk. Denk bijvoorbeeld aan het vloeiende van de allitererende V’s en het klinkerrijm bij “De vloed vervloekt” of de klaterende lettergrepen van “Veranderende Demermeanders”. Poëtische taalspelletjes die niet voor iedereen zullen werken, maar ook niet zonder vermeldenswaardigheid zijn, net omdat ze passen binnen het geheel. Alles lijkt intentioneel en weloverwogen.
Wat het muzikale luik in dat geheel betreft is het opmerkelijk hoezeer Oerheks is gegroeid. De kenmerkende atmosferische black metal die eerder werd verkend op de demo’s is nog steeds aanwezig, evenals de keuze om de nadruk te leggen op sfeerschepping via langer uitgesponnen nummers. De koerswijziging uit zich door middel van twee elementen: het eerste is uitgesprokener, het tweede is dan weer wat genuanceerder. Wat dat eerste betreft kunnen we spreken over de uitvoering en productiekeuzes. Oerheks klinkt nu opmerkelijk voller, zelfs een tikkeltje afgelikter, de demodagen ontgroeid, zeg maar. Daarbij is zeker het drumwerk een opvallende bijrolspeler die soms misschien wat al te graag in ‘t middelpunt van de belangstelling wil staan.
De meer genuanceerde evolutie heeft dan weer met een subtiele stilistische wending te maken. Waar de demo’s soms een haast folky speelsheid bevatten in de ijle, getremoleerde leadlijnen (met name op “Cagghenvinna”), en het geheel duidelijk aanvoelde als een zusterproject van het aanverwante Aerdryk, doet “De stroom” veel meer denken aan Nusquama’s “Horizon ontheemt”, het werk van Silver Knife en de minder tegendraadse momenten op Lasters “De verste verte is hier”. Om te spreken van het vage containerbegrip ‘post-BM’, dat zou enkel onduidelijkheid en consternatie oproepen. Toch zit er in de akkoordprogressies meer dan een pure atmosferische gelaagdheid, waardoor dat verwarrend polyseme prefix ‘post-’ toch – op sommige momenten – niet geheel misplaatst lijkt. Genres blijven echter artificiële, geenszins foutloze hokjes, bedoeld om het een van het ander te kunnen onderscheiden. Wat opvalt is dat er op dit album aardig wat registers werden opengetrokken, waardoor de composities misschien wat inventiever aanvoelen dan het vorige werk. Het is mogelijk dat aangezien de nummers minutieus werden uitgedacht, het dan ook maar logisch was dat het geluid die fijnmazigheid zou reflecteren. Gemaniëreerd, maar (net) geen maniërisme.
Er is dus bijzonder veel om enthousiast over te zijn wanneer het op Oerheks’ eerste volwaardige worp aankomt, al is het ook noodzakelijk om hier en daar wat nuances niet onvermeld te laten. Hoewel dit eerste album aanvoelt als een vervolmaking van eerdere ambities kan het zijn dat bepaalde luisteraars die zwoeren bij de smoezelige, mistige ruis en het ijle, haast spookachtige van het oudere werk hier wat op hun honger kunnen blijven zitten. Ook de drums, die nu veel actiever en prominenter zijn dan voordien het geval was, zijn een medaille met twee zijden: enerzijds vormt het veelvuldige blastwerk een indrukwekkend watergordijn, anderzijds zou wat minder daarvan misschien meer de aandacht op de atmosfeer hebben kunnen vestigen. Het is dan ook af te wachten of de keuzes die op “De stroom” werden gemaakt worden bestendigd op de volgende releases, en of er eventueel – zoals hier het geval lijkt te zijn – opnieuw zal worden gewerkt met demo’s als rauwere vingeroefeningen die de leercurve vormen voor een nieuw album. Dat zal de toekomst wel uitwijzen.
“De stroom” blijkt alleszins – als puntje bij paaltje komt – een werk van constructieve eerlijkheid. De albumtitel, thematiek, hoes, muziek, enz. dragen allen een bepaalde meanderende vloeiendheid uit die het geheel coherent doet overkomen. Met recht en reden een Gesamtkunstwerk dus, waarin alle puzzelstukjes een doel hebben, zonder barokke stijldrift en overtollige liflafjes. Net omwille van die aangekaarte onderlinge samenhang is het dan ook lastig om dit album werkelijk te benaderen aan de hand van individuele songs, want “De stroom” komt het beste tot zijn recht wanneer het de luisteraar overkomt of – nog beter – overspoelt.
JEREMY: 83/100
Oerheks – De stroom (Amor Fati Productions 2026)
1. Herovering der Diestiaenzee
2. De vloed vervloekt
3. Veranderende Demermeanders
4. Oerwater
